Let’s Talk About Abs

Kỹ Thuật Chăm Sóc Một Số Loại Cây Ăn Quả Sau Thu Hoạch Hiệu Quả, Ổn Định Năng Suất Vụ Sau

Trong những năm gần đây, phong trào trồng cây ăn quả phát triển mạnh theo hướng đa dạng hóa giống cây, mở rộng quy mô sản xuất và áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canh tác. Nhiều vùng đã hình thành các khu sản xuất cây ăn quả tập trung, mang lại giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng từng vùng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy công tác chăm sóc cây ăn quả sau thu hoạch tại nhiều nơi vẫn còn hạn chế, đặc biệt đối với các loại cây lâu năm. Hệ quả là cây sinh trưởng kém, vụ sau ra hoa ít, tỷ lệ đậu quả thấp, thậm chí xảy ra hiện tượng ra quả cách năm. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc cây bị suy kiệt dinh dưỡng sau vụ thu hoạch, chế độ nước và phân bón chưa hợp lý, sâu bệnh xâm nhập qua vết thương, cùng với tác động bất lợi của thời tiết.

Để giúp cây nhanh chóng phục hồi, tích lũy dinh dưỡng và tạo tiền đề cho vụ sản xuất tiếp theo đạt năng suất cao, việc áp dụng đúng kỹ thuật chăm sóc cây ăn quả sau thu hoạch là hết sức cần thiết. Dưới đây là những nội dung kỹ thuật cơ bản cần được thực hiện đồng bộ và khoa học.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: nuôi cấy mô thực vật

1. Kỹ thuật cắt tỉa cành và tạo tán sau thu hoạch

Cắt tỉa cành, tạo tán là khâu quan trọng hàng đầu trong chăm sóc cây ăn quả sau thu hoạch. Việc này giúp cây có bộ khung tán vững chắc, phân bố cành hợp lý, tăng khả năng quang hợp, hạn chế sâu bệnh và tạo điều kiện thuận lợi cho chăm sóc, thu hoạch sau này. Nguyên tắc chung là loại bỏ những cành vô hiệu, cành sâu bệnh, cành khô, cành mọc rậm trong tán và các cành vượt không cần thiết.

Thời điểm cắt tỉa thích hợp nhất là ngay sau khi thu hoạch và trước khi tiến hành bón phân phục hồi cho cây. Nên lựa chọn những ngày nắng ráo, khô thoáng để hạn chế nguy cơ lây lan mầm bệnh qua vết cắt. Khi cắt cần sử dụng dụng cụ sắc bén, vết cắt gọn, sát thân, tránh làm dập nát cành.

Đối với cây cam, bưởi, sau thu hoạch khoảng 2–3 tuần nên tiến hành cắt tỉa, tạo tán theo hình chữ Y hoặc tán thông thoáng để ánh sáng dễ dàng lọt vào bên trong. Cắt bỏ cành khô, cành sâu bệnh, cành mọc đứng trong tán, đồng thời hạ thấp chiều cao cây ở mức 3–3,5 m để thuận tiện chăm sóc. Sau khi cắt, nên quét vôi vào vết cắt và thân cây nhằm hạn chế nấm bệnh xâm nhập.

Đối với cây nhãn, vải, cần thường xuyên tỉa bỏ cành tăm, cành trong tán, cành sát đất và cành vượt. Khi lộc non phát triển dài khoảng 5–7 cm, cần tỉa bớt những lộc mọc dày, mỗi đầu cành chỉ giữ lại 1–2 lộc khỏe. Với những vườn đã giao tán, việc cắt tỉa cần được luân phiên giữa các năm để vừa đảm bảo năng suất, vừa tạo bộ khung tán mới.

Đối với cây ổi, cần loại bỏ cành la, cành xà, cành mọc chồng chéo, cành không cho quả hoặc cho quả nhỏ, cành bị sâu bệnh. Việc tạo tán thông thoáng giúp hạn chế sâu bệnh và nâng cao chất lượng quả ở vụ sau.

2. Làm cỏ, vệ sinh vườn và xới đất

Sau thu hoạch, vườn cây thường tồn dư nhiều cỏ dại, lá rụng, cành khô và quả rụng. Đây là môi trường thuận lợi cho sâu bệnh cư trú và phát sinh. Do đó, cần tiến hành làm cỏ và vệ sinh vườn một cách triệt để. Phạm vi làm cỏ chủ yếu theo hình chiếu tán cây, cách gốc khoảng 1–1,2 m. Những khu vực ngoài tán hoặc đường đi có thể giữ lại một phần cỏ thấp để giữ ẩm, nhưng cần cắt bớt nếu cỏ phát triển quá mạnh.

Sau khi dọn sạch cỏ và tàn dư thực vật, tiến hành xới đất quanh gốc để tăng độ thông thoáng, cung cấp oxy cho rễ và kích thích hình thành rễ mới. Khi xới đất cần chú ý xới nhẹ gần gốc với độ sâu 3–5 cm, khu vực giữa hàng có thể xới sâu hơn từ 10–15 cm. Sau đó, rải vôi bột để khử trùng đất và hạn chế nấm bệnh, với liều lượng khoảng 200–300 kg/ha. Không nên sử dụng thuốc trừ cỏ hóa học trong giai đoạn này để tránh gây tổn hại đến rễ cây.

3. Bổ sung dinh dưỡng và bón phân phục hồi

Sau một vụ nuôi quả, cây ăn quả đã tiêu hao rất nhiều dinh dưỡng dự trữ trong đất và trong thân cây. Vì vậy, bón phân phục hồi sau thu hoạch là biện pháp bắt buộc nhằm giúp cây nhanh chóng tái tạo sức sinh trưởng, chuẩn bị cho quá trình phân hóa mầm hoa.

Nguyên tắc bón phân là cân đối, hợp lý, ưu tiên phân hữu cơ hoai mục kết hợp với phân vô cơ và các nguyên tố trung, vi lượng. Không nên bón quá nhiều đạm ở giai đoạn này vì rễ cây còn yếu, dễ kích thích cây ra lộc sớm, ảnh hưởng đến quá trình ra hoa sau này. Trường hợp đất chua, cần bón vôi trước khi bón phân từ 15–20 ngày để cải thiện pH đất.

Lượng phân bón cụ thể cần căn cứ vào loại cây, tuổi cây và tình trạng sinh trưởng. Với cây cam, bưởi, cần bổ sung đầy đủ phân chuồng hoai mục, phân vi sinh, lân, kali và một lượng vừa phải đạm. Với cây nhãn, vải, sau thu hoạch nên bón toàn bộ phân hữu cơ kết hợp một phần phân vô cơ theo tỷ lệ phù hợp. Cây ổi cần bón phân lân nung chảy và phân hữu cơ vào cuối năm, đồng thời chia các đợt bón thúc hợp lý theo từng giai đoạn sinh trưởng.

Phương pháp bón hiệu quả là đào rãnh theo hình vành khăn quanh mép tán cây, rộng 0,2–0,3 m, sâu 0,3–0,4 m. Vôi bột được bón trước, sau đó mới bón các loại phân khác. Bón xong cần lấp đất và tưới nước vừa đủ để phân tan và cây hấp thụ từ từ, tránh rửa trôi dinh dưỡng.

4. Phòng trừ sâu bệnh sau thu hoạch

Sau thu hoạch, sức đề kháng của cây giảm, nhiều vết thương cơ giới xuất hiện trên thân và cành, tạo điều kiện cho sâu bệnh xâm nhập. Các đối tượng thường gặp gồm sâu đục thân, đục gốc, rệp sáp, nhện đỏ, bọ xít và các bệnh vàng lá, thối rễ.

Biện pháp phòng trừ cần được thực hiện sớm và chủ động. Thường xuyên kiểm tra vườn cây để phát hiện kịp thời dấu hiệu sâu bệnh. Với sâu đục thân, đục gốc, có thể dùng que thép diệt sâu trong đường đục hoặc bơm thuốc vào lỗ đục rồi bịt kín bằng đất sét. Quét vôi hoặc dung dịch Boóc-đô lên thân cây giúp phòng nấm bệnh và hạn chế côn trùng đẻ trứng.

Đối với các bệnh hại rễ, cần kết hợp sử dụng chế phẩm sinh học, thuốc trừ nấm và các sản phẩm cải tạo đất nhằm phục hồi hệ rễ và tăng sức đề kháng cho cây. Việc lựa chọn thuốc cần tuân thủ nguyên tắc đúng thuốc, đúng liều lượng và đúng thời điểm, ưu tiên các sản phẩm an toàn, thân thiện với môi trường.

5. Vai trò của giống cây và quản lý kỹ thuật đồng bộ

Bên cạnh các biện pháp chăm sóc sau thu hoạch, việc lựa chọn giống cây chất lượng, phù hợp với điều kiện địa phương cũng đóng vai trò quan trọng. Các giống cây ăn quả có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát chất lượng từ trung tâm thí nghiệm giống cây sẽ giúp cây sinh trưởng ổn định, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt hơn và cho năng suất bền vững lâu dài.

Chăm sóc cây ăn quả sau thu hoạch là quá trình tổng hợp, đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa cắt tỉa, vệ sinh vườn, bón phân, quản lý nước và phòng trừ sâu bệnh. Thực hiện đúng và đầy đủ các biện pháp kỹ thuật nêu trên sẽ giúp cây nhanh chóng phục hồi, ra hoa đồng đều, đậu quả cao, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế và phát triển sản xuất cây ăn quả theo hướng bền vững.

Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.

Mạnh tay cắt tỉa cây cảnh đúng kỹ thuật để cây khỏe mạnh, đâm chồi xanh tốt và ra hoa rực rỡ

Trong quá trình trồng và chăm sóc cây cảnh, nhiều người thường chú trọng đến việc tưới nước, bón phân mà vô tình xem nhẹ vai trò của cắt tỉa. Thực tế, nếu cây cảnh không được cắt tỉa và định hình thường xuyên, chúng sẽ phát triển tự do, cành lá rậm rạp, mất dáng, thậm chí tự gây hại cho chính mình do cạnh tranh dinh dưỡng. Việc cắt tỉa không chỉ mang ý nghĩa thẩm mỹ mà còn là yếu tố then chốt giúp cây khỏe mạnh, kích thích nảy mầm, ra hoa đều và bền hơn. Hiểu đúng và thực hiện đúng kỹ thuật cắt tỉa sẽ giúp bạn kiểm soát được sự sinh trưởng của cây, duy trì dáng đẹp và nâng cao tuổi thọ cho cây cảnh.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung tiếp theo để có cái nhìn đầy đủ và cụ thể hơn: trung tâm nuôi cấy mô tphcm

Vai trò quan trọng của việc cắt tỉa đối với cây cảnh

Cắt tỉa cây cảnh là quá trình tác động có chủ đích lên cành, lá, ngọn, nụ và thậm chí cả bộ rễ nhằm điều chỉnh sự sinh trưởng của cây theo hướng mong muốn. Khi cắt bỏ những cành già, cành yếu hoặc mọc sai hướng, cây sẽ tập trung dinh dưỡng nuôi các cành khỏe mạnh, giúp tán cây thông thoáng hơn, giảm nguy cơ sâu bệnh và nấm hại.

Một lợi ích quan trọng khác của việc cắt tỉa là kích thích cây ra chồi non và nụ hoa. Phần lớn hoa thường hình thành trên cành mới, vì vậy nếu cây không được cắt tỉa thường xuyên, cành già chiếm ưu thế sẽ khiến cây ít hoa hoặc hoa nhỏ, kém sắc. Việc cắt tỉa hợp lý giúp phân bổ lại sức sống, điều chỉnh sinh trưởng sinh dưỡng và sinh trưởng sinh sản, từ đó gia tăng số lượng và chất lượng hoa.

Ngoài ra, cắt tỉa còn giúp duy trì hình dáng cây cảnh theo ý muốn của người trồng, đặc biệt với các loại cây bonsai, cây tạo hình hoặc cây trồng trong chậu, không gian hạn chế. Đây là kỹ thuật không thể thiếu trong các vườn ươm cây giống chất lượng cao, nơi cây cần được kiểm soát hình dáng và sức sinh trưởng ngay từ giai đoạn đầu.

Thời điểm thích hợp để cắt tỉa cây cảnh

Việc cắt tỉa cây cảnh không thể thực hiện tùy tiện mà cần đúng thời điểm để đạt hiệu quả cao nhất. Thông thường, cắt tỉa được chia thành hai giai đoạn chính là cắt tỉa trong thời kỳ ngủ nghỉ và cắt tỉa trong thời kỳ sinh trưởng.

Trong thời kỳ ngủ đông hoặc giai đoạn cây tạm ngừng sinh trưởng, việc cắt tỉa tập trung vào loại bỏ các cành già, cành khô, cành sâu bệnh và những cành mọc chồng chéo. Mục tiêu của giai đoạn này là làm thông thoáng tán cây, chuẩn bị điều kiện tốt nhất cho cây bước vào chu kỳ sinh trưởng mới.

Đầu mùa xuân, khi cây bắt đầu đâm chồi nảy lộc, việc cắt tỉa cần được tiến hành cẩn trọng. Nếu tỉa quá sớm, chồi non có thể bị ảnh hưởng bởi thời tiết lạnh, còn nếu tỉa quá muộn, cây đã tiêu hao nhiều dinh dưỡng cho chồi cũ, làm giảm khả năng kích thích ra hoa. Do đó, cần quan sát kỹ tình trạng cây và điều kiện thời tiết để lựa chọn thời điểm phù hợp.

Các hình thức cắt tỉa cây cảnh phổ biến

Trong giai đoạn sinh trưởng, cắt tỉa là công việc diễn ra thường xuyên và đa dạng về hình thức. Mỗi thao tác đều có vai trò riêng trong việc điều chỉnh sự phát triển của cây.

Bấm ngọn là kỹ thuật loại bỏ điểm sinh trưởng ở đầu cành nhằm hạn chế cây phát triển quá cao hoặc vươn dài mất kiểm soát. Việc bấm ngọn giúp cây phân nhánh nhiều hơn, tạo tán dày và tăng số lượng hoa, quả.

Tỉa cành là thao tác cắt bỏ các cành chết, cành yếu, cành bị bệnh hoặc cành mọc rậm rạp bên trong tán. Điều này giúp cây tập trung dinh dưỡng cho các cành khỏe, đồng thời cải thiện khả năng quang hợp và lưu thông không khí.

Tỉa hoa và tỉa quả thường áp dụng với các loại cây ra hoa nhiều như hoa hồng, hoa cúc, mẫu đơn. Khi cây mang quá nhiều nụ hoặc quả non, dinh dưỡng bị phân tán, dẫn đến hoa nhỏ và nhanh tàn. Việc chủ động loại bỏ bớt nụ và quả non giúp cây dồn sức nuôi những bông hoa còn lại to hơn, đẹp hơn và bền màu hơn.

Cắt bỏ chồi nách và chồi gốc là thao tác cần thiết để duy trì dáng cây. Các chồi mọc không đúng vị trí sẽ làm phá vỡ cấu trúc cây và tiêu hao dinh dưỡng không cần thiết. Loại bỏ chúng giúp cây giữ được hình dáng mong muốn và phát triển cân đối.

Cắt rễ và vai trò trong kích thích ra hoa

Ít người biết rằng cắt rễ cũng là một kỹ thuật quan trọng trong chăm sóc cây cảnh, đặc biệt là cây trồng chậu. Khi cây phát triển quá mạnh về cành lá nhưng lại ít ra hoa, việc cắt bớt một phần rễ sẽ kìm hãm sinh trưởng sinh dưỡng, từ đó kích thích cây chuyển sang giai đoạn ra hoa, đậu quả.

Ngoài ra, khi thay chậu hoặc thay đất, việc cắt bỏ rễ già, rễ thối, rễ bị bệnh là cần thiết để đảm bảo bộ rễ khỏe mạnh, hạn chế nấm bệnh và giúp cây nhanh thích nghi với môi trường mới.

Cây cảnh lá có cần cắt tỉa hay không

Nhiều người cho rằng các loại cây cảnh trồng để lấy lá như cọ, đa búp đỏ, bàng Singapore không cần cắt tỉa. Tuy nhiên, trên thực tế, cây cảnh lá vẫn cần được cắt tỉa định kỳ để giữ dáng đẹp và kích thích ra lá mới.

Đối với cây lá, việc cắt tỉa thường tập trung vào ngọn và các lá già, lá úa. Cắt bớt ngọn giúp cây phát triển tán đều hơn, lá mới mọc ra to, xanh và bóng hơn. Đồng thời, loại bỏ lá già giúp cây giảm tiêu hao dinh dưỡng không cần thiết và hạn chế sâu bệnh.

Kết luận

Cắt tỉa cây cảnh không chỉ là công việc mang tính thẩm mỹ mà còn là một biện pháp kỹ thuật quan trọng trong quá trình chăm sóc cây. Việc mạnh tay cắt tỉa đúng lúc, đúng cách sẽ giúp cây khỏe mạnh, thông thoáng, nảy mầm đều, ra hoa rực rỡ và duy trì dáng đẹp lâu dài. Dù là cây hoa, cây lá hay cây tạo hình, cắt tỉa luôn đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát sinh trưởng và nâng cao giá trị của cây cảnh. Nếu được áp dụng đúng kỹ thuật như tại các vườn ươm sản xuất cây giống, việc cắt tỉa sẽ trở thành chìa khóa giúp cây phát triển bền vững và đạt hiệu quả cao nhất.

Trong bối cảnh nhu cầu giống cây trồng ngày càng tăng cao, việc tìm kiếm một đơn vị uy tín chuyên cung cấp cây giống chất lượng, nguồn gốc rõ ràng và ứng dụng công nghệ cao đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của người làm nông nghiệp trên khắp Việt Nam. Vì vậy, ViGen.vn – Trung tâm cây giống ViGen là đơn vị chuyên cung cấp giống cây trồng, giống cây và cây giống Việt Nam ứng dụng công nghệ cao, đặc biệt là cây giống cấy mô, với nguồn cung ổn định từ trại cây giống, trại giống cây trồng đạt chuẩn, phân phối cây giống giá sỉ và bán cây giống qua hệ thống đại lý toàn quốc, giúp khách hàng dễ dàng tìm được địa chỉ mua cây giống uy tín khi cần mua cây giống ở đâu, từ nhà sản xuất cây giống đến nguồn cung cây giống chất lượng cao.